تشخیص تفریقی لنگش درطیور

تشخیص تفریقی لنگش درطیور

تشخیص تفریقی لنگش همیشه باید بر اساس ۴ محور اصلی انجام شود:

1. سن بروز
2. الگوی گله‌ای یا انفرادی
3. وجود یا عدم وجود علائم عمومی (تلفات، بی‌حالی، سپتی‌سمی)
4. یافته‌های ماکروسکوپی در کالبدگشایی

---

۱. بررسی سن بروز لنگش

سن، مهم‌ترین سرنخ تشخیصی است:

الف) سن ۱–۱۰ روزگی

• نکروز سر استخوان ران (FHN)
• عفونت ناف (Omphalitis)
• کمبود منگنز یا کولین
• عفونت‌های باکتریال زودرس (E. coli)

📌 لنگش زودرس معمولاً منشأ مادرزاد، جوجه‌کشی یا عفونت اولیه دارد.

---

ب) سن ۲–۴ هفتگی

• دیسکندریت Tibial Dyschondroplasia
• رشد سریع و عدم تعادل اسکلتی
• کمبود فسفر، کلسیم یا ویتامین D₃
• آرتریت باکتریال (Staph, E. coli)

📌 در این سن، مشکلات متابولیک–تغذیه‌ای شایع‌ترند.

---

ج) سن بالای ۴ هفته

• آرتریت سپتیک
• تنوسینوویت Reovirus یا Mycoplasma synoviae
• نقرس مفصلی
• آسیب‌های مکانیکی و مدیریتی

---

۲. الگوی بروز در گله

الف) لنگش انفرادی

• آرتریت باکتریال موضعی
• نکروز سر استخوان ران

ب) لنگش گله‌ای

بیشتر مطرح‌کننده:

• مشکلات تغذیه‌ای
• بیماری‌های ویروسی (Reovirus)
• مدیریت نامناسب بستر
• رشد بیش از حد سریع

---

۳. وجود یا عدم وجود علائم عمومی:

عفونت های سپتیک علاوه بر لنگش تلفات و بیحالی هم دارد.

آرتریت میکربی تورم مفصل هم داریم.

کمبودهای غذایی لنگش داریم تلفات نداریم.

---

۴. یافته‌های کالبدگشایی (کلیدی‌ترین مرحله)

ضایعات مفصلی

• مایع چرکی مفصل ˂ آرتریت باکتریال
• مایع شفاف و افزایش حجم مفصل Mycoplasma
• رسوبات سفید (اورتات) ˂ نقرس مفصلی

---

ج) ضایعات تاندونی

• پارگی یا التهاب تاندون آشیل ˂ تنوسینوویت (Reovirus)

---

۶. اقدامات تشخیصی تکمیلی

• کشت باکتریایی مفصل
• PCR برای Mycoplasma و Reovirus
• آنالیز جیره (Ca, P, Vit D₃, Mn)
• بررسی کیفیت بستر و دانخوری

---

الگوریتم تشخیصی لنگش در طیور گوشتی

گام ۱: مشاهده در مزرعه (Flock Observation)

سؤالات کلیدی:

• آیا پرنده نمی‌تواند بایستد یا فقط لنگ می‌زند؟
• لنگش یک‌طرفه است یا دوطرفه؟
• آیا زمین‌گیری (Sitting back) مشاهده می‌شود؟
• آیا تورم مفصل یا تاندون قابل رؤیت است؟

📌 اگر بیش از ۵–۱۰٪ گله درگیر باشند ˂ مشکل گله‌ای مطرح است.

📌 اگر موارد پراکنده باشد علت موضعی یا عفونی ثانویه محتمل‌تر است.

پروتکل درمانی:

1️⃣ آرتریت باکتریال (Septic Arthritis)

💊 درمان پیشنهادی

مرحله اول (تجربی، تا قبل از جواب کشت):

• ⬜ فلورفنیکل
• ⬜ انروفلوکساسین
• ⬜ لینکواسپکتین

⏱ مدت درمان: ۵–۷ روز

پس از کشت و آنتی‌بیوگرام:

اصلاح آنتی‌بیوتیک بر اساس حساسیت

---

🧪 درمان حمایتی

• ⬜ ویتامین AD₃E
• ⬜ ویتامین C
• ⬜ الکترولیت‌ها (۲–۳ روز)

• پرندگان شدیداً زمین‌گیر ˂ حذف اقتصادی

---

2️⃣ Mycoplasma synoviaeآرتریت غیرچرکی

🔍 نشانه‌ها

• تورم مفصل بدون چرک
• لنگش گله‌ای
• تلفات کم یا صفر

---

💊 درمان انتخابی

• ⬜ تیامولین
• ⬜ تایلووزین
• ⬜ داکسی‌سایکلین

مدت درمان: ۵–۷ روز

🔁 درمان مکمل

• ⬜ ویتامین E + سلنیوم
• ⬜ کاهش استرس (تهویه، تراکم)

---

3️⃣ تنوسینوویت (Reovirus)

🔍 نشانه‌ها

• التهاب یا پارگی تاندون آشیل
• لنگش دوطرفه
• پاسخ ضعیف به آنتی‌بیوتیک

💊 درمان

❌ درمان اختصاصی ندارد

✅ اقدامات حمایتی

• ⬜ ویتامین E + سلنیوم (حداقل ۵ روز)
• ⬜ ویتامین‌های گروه B

---

4️⃣ دیسکندریت (Tibial Dyschondroplasia)

🔍 نشانه‌ها

• لنگش بدون درد مفصلی
• افزایش سن ۳–۵ هفته
• عدم پاسخ به آنتی‌بیوتیک

🥣 اصلاح تغذیه (کلید درمان)

• ⬜ تنظیم نسبت Ca:P تقریباً 2:1
• ⬜ افزایش Vit D₃
• ⬜ بررسی Mn و Zn
• ⬜ کاهش دان پرانرژی (در صورت رشد بیش‌ازحد)

💊 درمان حمایتی

• ⬜ مکمل‌های معدنی–ویتامینی
• ⬜ اسیدهای آلی (بهبود جذب)

---

5️⃣ راشیتیسم

🔍 نشانه‌ها

• استخوان نرم و خم‌شونده
• لنگش دوطرفه
• افت رشد

💊 درمان

• ⬜ Vit D₃ دوز اصلاحی
• ⬜ کلسیم محلول
• ⬜ اصلاح کامل فرمول جیره

⏱ پاسخ درمانی: ۳–۵ روز

---

6️⃣ نکروز سر استخوان ران (FHN)

🔍 نشانه‌ها

• لنگش زودرس
• عدم بهبود با درمان

❌ درمان

• درمان مؤثر ندارد

✅ اقدامات اصلاحی

• ⬜ بهبود کیفیت جوجه
• ⬜ کاهش استرس اولیه
• ⬜ کنترل عفونت‌های اولیه (Omphalitis)

جدول دوره کمون بیماری‌های ویروسی طیور

بیماری	دوره کمون
نیوکاسل (ND)	۲ تا ۱۵ روز (معمولاً ۴–۶ روز)
آنفلوانزای پرندگان (AI)	۱ تا ۷ روز (در HPAI معمولاً ۱–۳ روز)
گامبورو (IBD)	۱ تا ۷ روز
برونشیت عفونی (IB)	۱۸ تا ۳۶ ساعت
لارنگوتراکئیت عفونی (ILT)	۶ تا ۱۲ روز
آبله طیور (Fowl Pox)	۴ تا ۱۰ روز
انسفالومیلیت پرندگان (AE)	۱۰ تا ۱۴ روز
مارک (MD)	۲ تا ۶ هفته (گاهی چند ماه)
رئوویروس (Reovirus)	۳ تا ۵ روز

تداخل کوکسیدیوستات ها با آنتی بیوتیک ها

تداخل کوکسیدیوستات ها با آنتی بیوتیک ها

سالینومایسین: کلرامفنیکول، فلورفنیکل، اریترومایسین، تیامولین، سولفامید

مادورامایسین: ندارد

موننسین: کلرامفنیکل، فلورفنیکل، اریترومایسین، تیامولین، سولفامید

لازولاسید: کلرامفنیکول

آمپرولیوم: لینکوسپکتین، اریترو مایسن، سولفامید، باسیتراسین

نیکاربازین: لینکوسپکتین، باسیتراسین

دیکلازوریل: فلور فنیکل، انرو، تتراسیکلین، دانو فلوکساسین

روبینیدین: تتراسیکلین ، لینکوسپکتین، باسیتراسین

پروتکل مقابله با بیماری ویروسی

پروتکل مقابله با بیماری ویروسی

1. قبل از مصرف واکسن، مصرف ویتامین ث از 4 تا 8 ساعت(نیم در هزار) به کنترل واکنش شدید جوجه نسبت به واکسن کمک می کند.

2. در صورت درگیری مصرف ویتامین ث و مولتی ویتامین و برونکودیلاتورهای تنفسی با دز توصیه شده، تب جوجه را پایین می آورد و التهابات و ترشحات تنفسی را می کاهد.

3. در صورت تلفات زیاد آسیاب کردن و کاهش ضریب دان مصرفی به دو(یعنی نصف حالت عادی) به کاهش تلفات کمک می کند.

4. مصرف آنتی بیوتیک در اوج تلفات نه تنها مفید نیست بلکه فشار مضاعفی بر کلیه و کبد جوجه وارد می کند. اما معمولاً پس از درگیری ویروسی حاد، احتمال عفونت ثانویه میکربی وجود دارد. لذا به محض کاهش شدت درگیری ویروسی، لاشه ها باید جهت کنترل عفونت ثانویه و مصرف آنتی بیوتیک باز شوند.

5. مصرف مولتی ویتامین(منهای اسیدآمینه) باید قدری افزایش یابد.

تداخلات دارویی

تداخلات دارویی

انروفلوکساسین با تتراسیکلین و ماکرولیدها.

داکسی سایکلین با باکتریوسیدها و املاح معدنی.

اکسی تتراسیکلین با اریترومایسین، انرو و املاح فلزی مثل کلسیم و منیزیوم.

اما فسفومایسین با اکثر داروها سینرژیسم یعنی هم افزایی دارد من جمله فلور و اریترو و تایلوزین.

تعداد پرگنه رشد کرده روی محیط کشت چه تاثیری در تشخیص و درمان بیماری های طیور دارد؟

تعداد پرگنه رشد کرده روی محیط کشت چه تاثیری در تشخیص و درمان بیماری های طیور دارد؟

رشد زیاد کلونی‌ها نشان‌دهنده حضور معنی‌دار عامل بیماری‌زا و احتمال عفونت فعال.

رشد بسیار کم یا تک‌کلونی ممکن است ناشی از آلودگی محیطی باشد، نه یک عفونت واقعی.

تعداد زیاد کلونی‌ها می تواند نشانه کیفیت بد نمونه‌برداری یا حضور زیاد ترشحات آلوده هم باشد.

در مقابل، تعداد کم کلونی ممکن است نشان‌دهنده مرحله اولیه یا پایانی بیماری، مصرف قبلی آنتی‌بیوتیک یا خطای نمونه‌برداری باشد. لذا بهتر است نمونه برداری در ازمایشگاه صورت گیرد.

اگر تعداد زیادی کلونی با ظاهرهای مختلف رشد کند احتمال آلودگی مخلوط و بیماری کمپلکس مثل CRD Complex زیاد است. این حالت انتخاب آنتی‌بیوتیک را دشوار می‌کند و احتمالاً باید بر اساس غالب‌ترین کلونی قضاوت شود.

نمونه برداری:

در نمونه تازه معمولاً رشد یکنواخت کلنی ها را داریم.

در نمونه دیررس یا آلوده رشد پراکنده داریم.

توجیه درمان دارویی بسته به تعداد کلنی های رشد کرده است:

۱️⃣ رشد کم (کمتر از 10–20 کلونی) تجویز آنتی‌بیوتیک را توجیه نمی‌کند، مگر اینکه علائم بالینی شدید باشند و نمونه برداری به درستی صورت نگرفته باشد.

۲️⃣ رشد متوسط (حدود 20–100 کلونی) در صورتی که علائم بالینی مشخص باشند، باکتری شناسایی شده، پاتوژن باشد مصرف دارو موجه است.

۳️⃣ رشد زیاد (بیش از 100 کلونی) شروع درمان بر اساس نتیجه آنتی‌بیوگرام لازم است.

بنابراین:

تصمیم درمان تنها بر اساس تعداد پرگنه کافی نیست؛ باید با علائم بالینی و نتیجه آنتی‌بیوگرام ترکیب شود.

در عفونت‌های مخلوط، غالباً باکتری غالب تعیین‌کننده داروی انتخابی است.

پروتکل مقابله با بیماری ویروسی

پروتکل مقابله با بیماری ویروسی

1. قبل از مصرف واکسن، مصرف ویتامین ث از 4 تا 8 ساعت(نیم در هزار) به کنترل واکنش شدید جوجه نسبت به واکسن کمک می کند.

2. در صورت درگیری مصرف ویتامین ث و مولتی ویتامین و برونکودیلاتورهای تنفسی با دز توصیه شده، تب جوجه را پایین می آورد و التهابات و ترشحات تنفسی را می کاهد.

3. در صورت تلفات زیاد آسیاب کردن و کاهش ضریب دان مصرفی به دو(یعنی نصف حالت عادی) به کاهش تلفات کمک می کند.

4. مصرف آنتی بیوتیک در اوج تلفات نه تنها مفید نیست بلکه فشار مضاعفی بر کلیه و کبد جوجه وارد می کند. اما معمولاً پس از درگیری ویروسی حاد، احتمال عفونت ثانویه میکربی وجود دارد. لذا به محض کاهش شدت درگیری ویروسی، لاشه ها باید جهت کنترل عفونت ثانویه و مصرف آنتی بیوتیک باز شوند.

5. مصرف مولتی ویتامین(منهای اسیدآمینه) باید قدری افزایش یابد.

6. استفاده از ضدعفونی کننده هایی مثل سانوسيل و هایدکس برای اسپری در فضای سالن.

ایمنی مادری در مقابل بیماری آنگارای پرندگان

ایمنی مادری در مقابل بیماری آنگارای پرندگان HHS که عاملش آدنوویروس‌های سروتایپ FAdV است، چند روز یا هفته است؟

براساس منابع دامپزشکی طیور:

سطح ایمنی مادری در جوجه‌ها معمولاً تا حدود ۲ الی ۳ هفته (۱۴–۲۱ روزگی) قابل‌تشخیص و محافظتی است.

بالاترین سطح ایمنی در ۱ تا ۱۰ روزگی است. معمولاً بعد از ۳ هفتگی ایمنی مادری تقریباً از بین می‌رود. از 14 روزگی خطر ابتلا به HHS آغاز می‌شود.

✅ آیا درگیری جوجه زیر دو هفته می‌تواند منشأ مادری داشته باشد؟

در اکثر موارد، خیر.

اگر گلهٔ مادری ایمنی کافی داشته باشد (واکسینه‌شده یا درگیر طبیعی)، جوجه‌های تا حدود ۱۰–۱۴ روزگی با ایمنی مادری قوی محافظت می‌شوند و معمولاً درگیری بالینی آنگارا در این سن از منشأ مادری نیست.

🔍 اما دو استثناء مهم وجود دارد:

۱) گلهٔ مادری واکسینه نشده باشد یا پاسخ ضعیف داشته باشد

در این حالت آنتی‌بادی مادری پایین منتقل می‌شود و ممکن است جوجه حتی از روزهای اول درگیر شود.

این حالت در فارم‌هایی که نخستین مواجهه مادری اخیر بوده یا واکسن کیفیت پایین داشته کاملاً دیده می‌شود.

۲) ویروس ورودی بسیار وحشی و با دوز بالا باشد.

اگر فشار ویروسی محیط بالا باشد (آلودگی سالن، بستر، فارم همسایه، تجمع چند گله)، حتی با وجود MDA متوسط، جوجه زیر دو هفته گرفتار می‌شود.

🎯 نتیجه نهایی:

اگر گله مادری ایمنی طبیعی یا واکسنی خوب داشته باشد:

✔️ درگیری جوجه‌های زیر دو هفته معمولاً منشأ مادری ندارد.

اگر گله مادری فاقد ایمنی باشد:

درگیری حتی در ۳–۵ روزگی هم می‌تواند از منشأ مادری یا محیطی باشد.

آیا مصرف واکسن آنگارا در طیور می تواند باعث مثبت کاذب شدن جواب آزمایش شود؟

آیا مصرف واکسن آنگارا در طیور می تواند باعث مثبت کاذب شدن جواب آزمایش شود؟

اگر منظور از «مثبت کاذب» این باشد که تیتر بالا نشان دهد که حیوان مبتلا به ویروس فعال شده است در حالی که صرفاً واکسن داده شده یا تماس قبلی داشته است، آری این حالت ممکن است. یعنی آزمایشگر ممکن است نتیجه را تفسیر کند که حیوان مبتلا یا در معرض ویروس فعال بوده، در حالی که صرفاً به واکسن پاسخ داده است.

اما اگر منظور از «کاذب» این باشد که اصلاً هیچ آنتی‌بادی وجود ندارد ولی نتیجه آزمایش مثبت می‌آید، مدرک مستقیمی در دست نیست که واکسن FAdV-4 باعث این نوع مثبت کاذب شود— بلکه بیشتر مسئله تفسیر اشتباه تیتر است.

• اگر به تازگی واکسن داده شده باشد، ممکن است تیتر بالا ناشی از واکنش واکسیناسیون باشد نه عفونت فعال.
• سابقه واکسیناسیون یا مواجهه با ویروس طبیعی: باید ثبت باشد تا تفسیر تیتر دقیق‌تر شود.
• مقدار تیتر و روند تغییر آن: اگر تیتر در زمان کوتاه خیلی بالا رود یا در عدم وجود علائم بالینی باشد، احتمال اینکه ناشی از واکسن باشد بیشتر است.

نتیجه:

اگر در گله‌تان از واکسن علیه FAdV-4 استفاده شده باشد، یا حیوانات تماس قبلی با ویروس داشته باشند، تیتر بالا در آزمایش می‌تواند نمایانگر پاسخ به واکسن یا مواجهه قبلی باشد و نه لزوماً نشانه عفونت فعال یا مشکلی جدی. بنابراین گفتن «تیتر مثبت کاذب» از این لحاظ صحیح است که ممکن است اشتباه تفسیر شود — اما از لحاظ فنی، این تیتر صحیح است (آنتی‌بادی وجود دارد)، فقط تفسیرش متفاوت است.

آیا مصرف واکسن آنگارا در طیور مادر گوشتی آزمایش پی سی آر را مثبت می کند؟

ChatGPT said:

من نتوانستم مدرک معتبری پیدا کنم که نشان دهد مصرف واکسن برای هپاتیت‑هیدروپریکاردیوم سندرم (HHS) یا «بیماری Angara disease» عاملش (FAdV‑4) باعث مثبت شدن آزمون PCR به-صورت ‌کاذب شود.

همچنین، اگر واکسن غیرزنده یا غیرفعال باشد، احتمال اینکه ویروس زنده تولید شود و PCR مثبت دهد، بسیار اندک است.

از سوی دیگر، چون ویروس FAdV قابلیت انتقال عمودی (مادر به تخم) و افقی دارد و در مرغ مادر ممکن است ویروس یا ژن‌های ویروسی در بافت ثبت شوند، مثبت شدن PCR همیشه به‌معنای واکسن نیست بلکه ممکن است نشان‌دهنده عفونت طبیعی باشد.

بنابراین پاسخ کوتاه: اطمینان کامل وجود ندارد که مصرف واکسن بیماری Angara باعث مثبت شدن PCR به‌صورت کاذب شود — یعنی احتمال آن به‌طور روشن ثابت نشده است. ولی به‌نظر می‌رسد امکان بروز نتیجه مثبت در PCR وجود دارد اگر:

• واکسن حاوی ویروس زنده یا DNA ویروس باشد،
• نمونه‌گیری در فاصله زمانی نزدیک به واکسن‌زدن باشد،
• یا این‌که مرغ مادر ویروس فعال یا باقی‌مانده ژن ویروس را داشته باشد.

معمولاً در مواردی مثل آزمایش‌های سرولوژیک یا تشخیص آنتی‌بادی، واکسن می‌تونه باعث مثبت شدن نتایج بشه. اما در تست‌های مولکولی مثل PCR، معمولاً تأثیر مستقیمی نداره، چون اون‌ها به دنبال تشخیص خود ویروس هستن، نه آنتی‌بادی.

آیا مصرف آمانتادین دربهبود آنفلوانزای طیور تأثیر دارد؟

آیا مصرف آمانتادین دربهبود آنفلوانزای طیور تأثیر دارد؟

🔹 آمانتادین در اصل یک داروی ضدویروسی است که برای درمان یا پیشگیری از آنفلوانزای نوع A انسانی طراحی شده بود. این دارو با مهار پروتئینی به نام M2 مانع از ورود یا آزاد شدن ویروس از سلول‌های آلوده می‌شود.

✅ در گذشته، در برخی کشورها از آمانتادین برای کنترل شیوع آنفلوانزای طیور در مرغداری‌ها استفاده می‌شد.
❌ اما خیلی زود مشخص شد که ویروس‌های آنفلوانزای طیور به سرعت در برابر آمانتادین مقاومت پیدا می‌کنند.
به همین دلیل:

• امروزه استفاده از آمانتادین در طیور ممنوع است (هم از نظر علمی و هم از نظر قانونی در بیشتر کشورها).
• اثربخشی آن تقریباً از بین رفته، چون بیشتر سویه‌های ویروس آنفلوانزای پرندگان به این دارو مقاوم شده‌اند.

🔸 خلاصه:

• در گذشته: کمی مؤثر بود.
• امروز: به علت مقاومت ویروسی، تقریباً بی‌اثر و غیرمجاز برای طیور است.

چرا ویروس آنفلوانزای طیور به آمانتادین مقاوم شد و چطور این اتفاق افتاد ؟

۱. مکانیزم اثر آمانتادین

آمانتادین روی یک پروتئین ویروسی به نام M2 اثر می‌گذارد. در ویروس آنفلوانزا، پروتئین M2 مثل یک کانال یونی است که بعد از ورود ویروس به سلول، باعث آزاد شدن RNA ویروس درون سلول می‌شود تا چرخه تکثیر آغاز شود.آمانتادین با بستن این کانال M2، جلوی آزاد شدن RNA را می‌گیرد، در نتیجه ویروس نمی‌تواند تکثیر شود.

۲. چطور مقاومت ایجاد شد؟

وقتی در مرغداری‌ها به‌صورت گسترده از آمانتادین استفاده کردند، ویروس‌ها تحت فشار دارویی قرار گرفتند.
در نتیجه، در ژن مربوط به پروتئین M2 جهش‌های ژنتیکی (mutations) رخ داد. این جهش‌ها باعث شدند که آمانتادین دیگر نتواند به کانال M2 متصل شود. در عرض چند سال، تقریباً تمام سویه‌های ویروس آنفلوانزای طیور در آسیا و بخش‌هایی از خاورمیانه به آمانتادین مقاوم شدند.

• دیگر آمانتادین نمی‌تواند جلوی تکثیر ویروس را بگیرد.
• مقاومت از طریق پرندگان آلوده به سرعت گسترش یافت.
• سازمان‌هایی مثل FAO و OIE استفاده از آمانتادین در طیور را غیرقانونی اعلام کردند.

به همین دلیل، این دارو در طیور هیچ کاربرد عملی ندارد و در کنترل آنفلوانزای پرندگان، روش‌های مدرن مثل واکسیناسیون، بهداشت زیستی (biosecurity) و حذف گله‌های آلوده استفاده می‌شود.

امروزه برای کنترل یا کاهش شدت آنفلوانزای طیور (Avian Influenza) چه روش‌ها و داروهایی به‌کار می‌روند؟

۱. واکسیناسیون (Vaccination)

مهم‌ترین و مؤثرترین روش در کنترل آنفلوانزای طیور است.

• واکسن‌ها معمولاً بر پایه‌ی سویه‌های غیرفعال‌شده (inactivated) ویروس ساخته می‌شوند.
• بعضی کشورها از واکسن‌های نوترکیب (recombinant) یا وکتوری (vector-based) مثل واکسن‌های مبتنی بر نیوکاستل یا فاوکسین استفاده می‌کنند.
• واکسن‌ها کمک می‌کنند شدت بیماری کاهش پیدا کند و دفع ویروس کم‌تر شود.

⚠️ نکته: واکسن باید با سویه‌ی در حال گردش در منطقه هماهنگ باشد، وگرنه اثرش ضعیف می‌شود.

۲. اقدامات بهداشتی و امنیت زیستی (Biosecurity)

این بخش از همه مهم‌تر است و در کنترل شیوع نقش حیاتی دارد:

• جلوگیری از تماس پرندگان مزرعه با پرندگان وحشی
• ضدعفونی منظم تجهیزات، وسایل نقلیه و کف مرغداری
• محدود کردن ورود افراد غیرضروری
• استفاده از لباس و کفش مخصوص در محل
• حذف سریع گله‌های آلوده (Depopulation)

۳. ضدعفونی‌کننده‌ها (Disinfectants)

ویروس آنفلوانزا نسبتاً حساس است و به راحتی با مواد زیر غیرفعال می‌شود:

• هیپوکلریت سدیم (وایتکس)
• فرمالین
• ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی
• فنول‌ها و الکل‌

💊 ۴. داروهای حمایتی (Supportive treatments)

در پرندگان آلوده درمان ضدویروسی مؤثر وجود ندارد، اما می‌توان با:

• مکمل‌های ویتامینی (مثل ویتامین C و E
• تقویت سیستم ایمنی
• کنترل عفونت‌های ثانویه با آنتی‌بیوتیک‌های مجاز (برای باکتری‌ها، نه ویروس) به کاهش تلفات کمک کرد.

جمع‌بندی:

🚫 ۵. داروهای ضدویروس انسانی مثل آمانتادین یا اوسلتامیویر (Tamiflu)

• در طیور توصیه نمی‌شوند و معمولاً بی‌اثر یا غیرمجاز هستند.
• استفاده از آنها فقط در انسان‌ها (در شرایط خاص) مجاز است.

آیا در درگیری طیور با بیماری نیوکاسل، استفاده از واکسن نیوکاسل می تواند کمکی بکند؟

آیا در درگیری طیور با بیماری نیوکاسل، استفاده از واکسن نیوکاسل می تواند کمکی بکند؟

اگر گله در حال حاضر درگیر بیماری فعال نیوکاسل باشد:

• استفاده از واکسن در این زمان معمولاً کمکی نمی‌کند و حتی ممکن است وضعیت را بدتر کند.
• دلیلش این است که واکسن (به‌ویژه واکسن‌های زنده) خودش نوعی ویروس ضعیف‌شده است؛ در بدن پرنده‌ای که سیستم ایمنیش درگیر است، می‌تواند استرس و تشدید علائم بیماری را ایجاد کند.

در این مرحله، درمان حمایتی (مثل ویتامین‌ها، الکترولیت‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها، کنترل دما و تهویه مناسب) بهترین اقدام است تا تلفات کاهش یابد.

ایمنی مادری در مقابل بیماری آنگارای پرندگان HHS که عاملش آدنوویروس‌های سروتایپ FAdV است، چند روز یا

ایمنی مادری در مقابل بیماری آنگارای پرندگان HHS که عاملش آدنوویروس‌های سروتایپ FAdV است، چند روز یا هفته است؟

براساس منابع دامپزشکی طیور:

سطح ایمنی مادری در جوجه‌ها معمولاً تا حدود ۲ الی ۳ هفته (۱۴–۲۱ روزگی) قابل‌تشخیص و محافظتی است.

بالاترین سطح ایمنی در ۱ تا ۱۰ روزگی است. معمولاً بعد از ۳ هفتگی ایمنی مادری تقریباً از بین می‌رود. از 14 روزگی خطر ابتلا به HHS آغاز می‌شود.

✅ آیا درگیری جوجه زیر دو هفته می‌تواند منشأ مادری داشته باشد؟

در اکثر موارد، خیر.

اگر گلهٔ مادری ایمنی کافی داشته باشد (واکسینه‌شده یا درگیر طبیعی)، جوجه‌های تا حدود ۱۰–۱۴ روزگی با ایمنی مادری قوی محافظت می‌شوند و معمولاً درگیری بالینی آنگارا در این سن از منشأ مادری نیست.

🔍 اما دو استثناء مهم وجود دارد:

۱) گلهٔ مادری واکسینه نشده باشد یا پاسخ ضعیف داشته باشد

در این حالت آنتی‌بادی مادری پایین منتقل می‌شود و ممکن است جوجه حتی از روزهای اول درگیر شود.

این حالت در فارم‌هایی که نخستین مواجهه مادری اخیر بوده یا واکسن کیفیت پایین داشته کاملاً دیده می‌شود.

۲) ویروس ورودی بسیار وحشی و با دوز بالا باشد.

اگر فشار ویروسی محیط بالا باشد (آلودگی سالن، بستر، فارم همسایه، تجمع چند گله)، حتی با وجود MDA متوسط، جوجه زیر دو هفته گرفتار می‌شود.

🎯 نتیجه نهایی:

اگر گله مادری ایمنی طبیعی یا واکسنی خوب داشته باشد:

✔️ درگیری جوجه‌های زیر دو هفته معمولاً منشأ مادری ندارد.

اگر گله مادری فاقد ایمنی باشد:

درگیری حتی در ۳–۵ روزگی هم می‌تواند از منشأ مادری یا محیطی باشد.

آیا مصرف واکسن آنگارا در طیور می تواند باعث مثبت کاذب شدن جواب آزمایش شود؟

آیا مصرف واکسن آنگارا در طیور می تواند باعث مثبت کاذب شدن جواب آزمایش شود؟

اگر منظور از «مثبت کاذب» این باشد که تیتر بالا نشان دهد که حیوان مبتلا به ویروس فعال شده است در حالی که صرفاً واکسن داده شده یا تماس قبلی داشته است، آری این حالت ممکن است. یعنی آزمایشگر ممکن است نتیجه را تفسیر کند که حیوان مبتلا یا در معرض ویروس فعال بوده، در حالی که صرفاً به واکسن پاسخ داده است.

اما اگر منظور از «کاذب» این باشد که اصلاً هیچ آنتی‌بادی وجود ندارد ولی نتیجه آزمایش مثبت می‌آید، مدرک مستقیمی در دست نیست که واکسن FAdV-4 باعث این نوع مثبت کاذب شود— بلکه بیشتر مسئله تفسیر اشتباه تیتر است.

• اگر به تازگی واکسن داده شده باشد، ممکن است تیتر بالا ناشی از واکنش واکسیناسیون باشد نه عفونت فعال.
• سابقه واکسیناسیون یا مواجهه با ویروس طبیعی: باید ثبت باشد تا تفسیر تیتر دقیق‌تر شود.
• مقدار تیتر و روند تغییر آن: اگر تیتر در زمان کوتاه خیلی بالا رود یا در عدم وجود علائم بالینی باشد، احتمال اینکه ناشی از واکسن باشد بیشتر است.

نتیجه:

اگر در گله‌تان از واکسن علیه FAdV-4 استفاده شده باشد، یا حیوانات تماس قبلی با ویروس داشته باشند، تیتر بالا در آزمایش می‌تواند نمایانگر پاسخ به واکسن یا مواجهه قبلی باشد و نه لزوماً نشانه عفونت فعال یا مشکلی جدی. بنابراین گفتن «تیتر مثبت کاذب» از این لحاظ صحیح است که ممکن است اشتباه تفسیر شود — اما از لحاظ فنی، این تیتر صحیح است (آنتی‌بادی وجود دارد)، فقط تفسیرش متفاوت است.

آیا مصرف واکسن آنگارا در طیور مادر گوشتی آزمایش پی سی آر را مثبت می کند؟

ChatGPT said:

من نتوانستم مدرک معتبری پیدا کنم که نشان دهد مصرف واکسن برای هپاتیت‑هیدروپریکاردیوم سندرم (HHS) یا «بیماری Angara disease» عاملش (FAdV‑4) باعث مثبت شدن آزمون PCR به-صورت ‌کاذب شود.

همچنین، اگر واکسن غیرزنده یا غیرفعال باشد، احتمال اینکه ویروس زنده تولید شود و PCR مثبت دهد، بسیار اندک است.

از سوی دیگر، چون ویروس FAdV قابلیت انتقال عمودی (مادر به تخم) و افقی دارد و در مرغ مادر ممکن است ویروس یا ژن‌های ویروسی در بافت ثبت شوند، مثبت شدن PCR همیشه به‌معنای واکسن نیست بلکه ممکن است نشان‌دهنده عفونت طبیعی باشد.

بنابراین پاسخ کوتاه: اطمینان کامل وجود ندارد که مصرف واکسن بیماری Angara باعث مثبت شدن PCR به‌صورت کاذب شود — یعنی احتمال آن به‌طور روشن ثابت نشده است. ولی به‌نظر می‌رسد امکان بروز نتیجه مثبت در PCR وجود دارد اگر:

• واکسن حاوی ویروس زنده یا DNA ویروس باشد،
• نمونه‌گیری در فاصله زمانی نزدیک به واکسن‌زدن باشد،
• یا این‌که مرغ مادر ویروس فعال یا باقی‌مانده ژن ویروس را داشته باشد.

معمولاً در مواردی مثل آزمایش‌های سرولوژیک یا تشخیص آنتی‌بادی، واکسن می‌تونه باعث مثبت شدن نتایج بشه. اما در تست‌های مولکولی مثل PCR، معمولاً تأثیر مستقیمی نداره، چون اون‌ها به دنبال تشخیص خود ویروس هستن، نه آنتی‌بادی.

آیا تیتر مادری جوجه گوشتی با واکسن نیوکاسل و آنفلوانزا تداخل دارد ؟

آیا تیتر مادری جوجه گوشتی با واکسن نیوکاسل و آنفلوانزا تداخل دارد ؟

به‌طور کلی تیتر مادریMDA در جوجه‌های گوشتی می‌تواند با واکسن‌های زنده نیوکاسل یا آنفلوانزا تداخل ایجاد کند، ولی با واکسن‌های کشته معمولاً تداخلی ندارد.

• واکسن‌های کشته inactivated مثل نیوکاسل کشته و آنفلوانزای کشته، چون در بدن تکثیر نمی‌شوند و فقط باعث تحریک سیستم ایمنی از طریق تزریق می‌گردند، تحت‌تأثیر سطح تیتر مادری قرار نمی‌گیرند یا بسیار کم قرار می گیرند.

• در مقابل، واکسن‌های زنده liveمثل نیوکاسل LaSota یا B1 اگر در حضور تیتر مادری بالا مصرف شوند، ممکن است ویروس واکسن خنثی شود و پاسخ ایمنی مطلوب ایجاد نشود.

در استفاده از واکسن زنده نیوکاسل هر چه تیتر مادری بالاتر باشد( در HI بالای 6 و در الیزا بالای 5000) ویروس واکسینال بیشتر خنثی می شود و ایمنی ایچاد نمی شود. اگر تیتر مادری بین 3 و 6 و در الیزا حدود 2000باشد بخشی از واکسن خنثی می شود و ایمنی ناقص می شود ولی اگر تیتر مادری زیر 3 و در الیزا زیر 2000 باشد تداخل ناچیز است و ایمنی ایجاد می شود.

استفاده از واکسن کشته نیوکاسل و آنفلوانزا تداخلی با تیتر مادری ندارد، چون ویروس واکسینال تکثیرپذیر نیست. در مورد آنفلوانزا- به عکس نیوکاسل- مهم نیست تیتر HI یا الیزای مادری کم یا زیاد باشد.

واکسن زنده برای آنفلوانزا در طیور استفاده نمی‌شود چون مخاطره بازگشت به ویرولانس و خطر برای بهداشت انسانی دارد.

استفاده از واکسن در شروع درگیری با بیماری نیوکاسل

استفاده از واکسن در شروع درگیری با بیماری نیوکاسل

در شروع درگیری یک گله با بیماری نیوکاسل استفاده از واکسن—به‌خصوص واکسن زنده—می‌تواند هم مفید و هم مضر باشد.

در ادامه، توضیح دقیق و کاربردی:

✅ چه زمانی مصرف واکسن نیوکاسل مفید است؟

۱. در مراحل بسیار ابتدایی بیماری

اگر گله فقط علائم خفیف اولیه دارد و هنوز تلفات بالا نیست، تب شدید و افسردگی گسترده وجود ندارد و سیستم تنفسی به شدت درگیر نشده، قطره‌چشمی واکسن زنده می‌تواند پاسخ ایمنی سریع مخاطی ایجاد کند و شدت بیماری را کاهش دهد

❌ چه زمانی واکسن نیوکاسل مضر است؟

اگر گله دچار تلفات محسوس شده، علائم شدید عصبی دارد، تنفس سخت و خس‌خس واضح دارد، تب و افسردگی گسترده وجود دارد واکسن زنده موجب استرس شدید و افزایش تلفات می شود.

همچنین در حضور هم‌زمان سایر بیماری‌های تنفسی مثل برونشیت عفونی و آنفلوآنزاو مایکوپلاسما واکسن زنده می‌تواند علائم را تشدید کند.

در موارد شدید فقط درمان حمایتی شامل ویتامین‌های A، C، E الکترولیت و آنتی‌بیوتیک برای کنترل عفونت‌های ثانویه مانند E.coli، ویتامین C در آب (ضداسترس و کمک به تنفس)، الکترولیت‌ها (جلوگیری از دهیدراته‌شدن)

ویتامین AD3E

در سالنهایی که هنوز درگیر نشدن واکسن استفاده کنم؟

در سالن‌هایی که هنوز درگیر نشده‌اند، واکسیناسیون می‌تواند بسیار مفید و حتی ضروری باشد.

✅ بله، واکسن در سالن‌های سالم توصیه می‌شود

📌 چه واکسنی استفاده کنم؟

👉 اگر سن پرنده‌ها زیر ۳۰ روز است:

LaSota یا B1 ترجیحاً به‌صورت قطره‌چشمی یا اسپری ملایم

👉 اگر سن بالای ۳۰ روز است LaSota

اما به‌شرطی که سالن هیچ علامتی نداشته باشد (نه خس‌خس، نه اسهال، نه تلفات غیرعادی).

6 ساعت بعد از واکسن مولتی‌ویتامین نده (برای تداخل).

واکسن چگونه و با چه مکانیسمی در این شرایط به کنترل بیماری کمک می کند؟

در ادامه، مکانیسم را کاملاً علمی اما ساده توضیح می‌دهم:

۱. تحریک سریع ایمنی مخاطی Mucosal Immunity

واکسن‌های زنده مثل LaSota / B1 در مجاری تنفسی و دستگاه گوارش تکثیر محدود ایجاد می‌کنند.

این کار باعث می‌شود:

✔ سلول‌های دستگاه تنفسی آنتی‌بادی IgA تولید کنند. IgA مثل یک لایه محافظ روی مخاط‌ها می‌نشیند. بنابراین ویروس وحشی نیوکاسل در همان ورود اول گیر می‌افتد و فشار ویروسی پایین می‌آید. واکسن باعث ایجاد یک خط دفاعی سریع به نام IgA می‌شود در نتیجه بیماری یا رخ نمی‌دهد یا بسیار خفیف‌تر می‌شود.

2. واکسن زنده علاوه بر آنتی‌بادی، سلول‌های T را فعال می‌کند. CTLیا سلول‌های کشنده سلول‌های آلوده به ویروس را از بین می‌برند.

ماکروفاژها بهتر ویروس‌ها را می‌بلعند.

3. رقابت ویروس واکسن با ویروس وحشی. این پدیده را Viral Interference می‌گویند. یعنی ویروس واکسن عملاً جلوی ویروس خطرناک‌تر را می‌گیرد.

جمع‌بندی کوتاه و عملی:

در سالن سالم پرنده می‌تواند به واکسن پاسخ مناسب بدهد:

تولید آنتی‌بادی IgA

تولید IgG

فعال‌شدن سلول‌های T

تولید اینترفرون (ضدویروس)

اما در سالن درگیر ورود ویروس واکسن باعث:

✔ افزایش بار ویروسی

✔ تشدید التهاب

✔ کاهش انرژی باقی‌مانده

اگر واکسن زده شود:

ویروس واکسن + ویروس وحشی = بار ویروسی دو برابر می شود. در نتیجه آسیب مخاط، ریه و روده بیشتر می‌شود. بنابراین واکسن مثل ریختن هیزم روی آتش است.

بهتر نیست به جای لاسوتا واکسن ب1 بدهیم که عوارضش کمتر است؟

🔹 گزینه LaSota ایجاد ایمنی قوی‌تر و طولانی‌تر و اگر شرایط سالن ایده‌آل باشد، خطر بسیار کم است

🔹 گزینه B1 ایمنی کمی کمتر ولی خیلی ملایم و کم‌عارضه. مناسب سالن‌هایی که استرس یا تهویه محدود دارند و ممکن است نیاز به واکسیناسیون یادآور باشد

نمی شود واکسن را به صورت اشامیدنی داد؟

اگر سالن سالم و بدون علائم است و مدیریت آب و تهویه عالی است واکسن B1 به صورت آب‌خوراکی امکان‌پذیر و ایمن است.

اگر سالن سالم ولی تهویه متوسط یا پرنده‌ها ضعیف هستند قطره چشمی یا اسپری ملایم گزینه امن‌تر است.

هرگز در سالن‌های درگیر یا در حال بیماری واکسن آب‌خوراکی ندهید (استرس و تلفات افزایش می‌یابد).

منظور از اسپری ملایم چیست؟

«اسپری ملایم»، نوعی واکسیناسیون تنفسی با پاشش بسیار نرم و کم فشار است که استرس و تحریک پرنده را به حداقل می‌رساند.

واکسن را با ذرات ریز و سبک (قطر ۱۰–۵۰ میکرومتر) روی پرنده‌ها اسپری می‌کنند.

ذرات به آرامی روی پر، سر و مجاری تنفسی فوقانی می‌نشینند.

پرنده مجبور نیست با فشار زیاد آب یا واکسن روبرو شود.

ارتفاع اسپری: ۳۰–۵۰ سانتی‌متر بالای پرنده‌ها کافی است.

مدت اسپری کوتاه: تمام سالن را در ۵–۱۰ دقیقه بپوشاند، نه اینکه پرنده‌ها خیس شوند.

تهویه مناسب: ذرات سبک باید روی پرنده‌ها بنشینند، نه اینکه در هوا پخش شوند و جذب نشود.

بعد از اسپری: اجازه دهید پرنده‌ها آرام خشک شوند و آب/دان در دسترس باشد.

نرخ نزول تیتر آنتی بادی در بیماری های مختلف طیور

نرخ نزول تیتر آنتی بادی در بیماری های مختلف طیور

نرخ نزول تیتر آنتی‌بادی Antibody titer decline rate در طیور به عوامل مختلفی بستگی دارد:

۱. نیوکاسل:

تیتر معمولاً پس از واکسن زنده در حدود ۲ تا ۳ هفته به اوج می‌رسد.

نرخ نزول: تیتر به‌طور میانگین هر ۳ تا ۴ هفته به نصف کاهش می‌یابد.

پایداری آنتی‌بادی: ۶ تا ۸ هفته (واکسن زنده)؛ تا ۳ ماه یا بیشتر (واکسن غیرفعال).

۲. برونشیت عفونی:

تیتر اوج: حدود ۲ تا ۳ هفته پس از واکسیناسیون.

نرخ نزول: معمولاً در طی ۴ تا ۶ هفته افت محسوسی دارد.

پایداری آنتی‌بادی: حدود ۶ تا ۸ هفته.

۳. گامبورو :

تیتر اوج: حدود ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از واکسن.

نرخ نزول: نسبتاً سریع، معمولاً در طی ۴ هفته به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

پایداری آنتی‌بادی: حدود ۵ تا ۶ هفته.

۴. آنفلوآنزا:

تیتر اوج: ۳ تا ۴ هفته پس از واکسن غیرفعال.

نرخ نزول: آهسته‌تر از بیماری‌های دیگر؛ معمولاً طی ۳ تا ۴ ماه کاهش چشمگیری ندارد.

پایداری آنتی‌بادی: تا ۵ ماه یا بیشتر.

۵. لارنگوتراکئیت عفونی:

تیتر اوج: حدود ۲ تا ۳ هفته پس از واکسیناسیون.

نرخ نزول: نسبتاً کند؛ در طی ۸ تا ۱۲ هفته کاهش می‌یابد.

پایداری آنتی‌بادی: ۳ تا ۴ ماه.

۶. مایکوپلاسما:

تیتر اوج: حدود ۳ تا ۵ هفته پس از واکسیناسیون یا آلودگی طبیعی.

نرخ نزول: بسیار آهسته؛ آنتی‌بادی ممکن است تا چند ماه یا حتی بیشتر در خون باقی بماند.

پایداری آنتی‌بادی: بیش از ۴ تا ۶ ماه.

آیا بعد 25 روزگی نیاز به مصرف واکسن برنشیت هست؟

آیا بعد 25 روزگی نیاز به مصرف واکسن برنشیت هست؟

بیشتر برنامه‌ها شامل دوزهای اولیه در روزهای ۱ و ۱۴ و گاهی ۲۱ است.

بعد از ۲۵ روزگی معمولاً نیازی به مصرف دوز جدید نیست مگر اینکه برنامه خاص پرورش یا شرایط منطقه‌ای ایجاب کند یا نوع واکسن مصرف شده کوتاه اثر باشد. در شرایط معمول، بعد از ۲۵ روزگی نیاز به مصرف واکسن برونشیت نیست.

آیا مصرف آمانتادین دربهبود آنفلوانزای طیور تأثیر دارد؟

آیا مصرف آمانتادین دربهبود آنفلوانزای طیور تأثیر دارد؟

🔹 آمانتادین در اصل یک داروی ضدویروسی است که برای درمان یا پیشگیری از آنفلوانزای نوع A انسانی طراحی شده بود. این دارو با مهار پروتئینی به نام M2 مانع از ورود یا آزاد شدن ویروس از سلول‌های آلوده می‌شود.

✅ در گذشته، در برخی کشورها از آمانتادین برای کنترل شیوع آنفلوانزای طیور در مرغداری‌ها استفاده می‌شد.
❌ اما خیلی زود مشخص شد که ویروس‌های آنفلوانزای طیور به سرعت در برابر آمانتادین مقاومت پیدا می‌کنند.
به همین دلیل:

• امروزه استفاده از آمانتادین در طیور ممنوع است (هم از نظر علمی و هم از نظر قانونی در بیشتر کشورها).
• اثربخشی آن تقریباً از بین رفته، چون بیشتر سویه‌های ویروس آنفلوانزای پرندگان به این دارو مقاوم شده‌اند.

🔸 خلاصه:

• در گذشته: کمی مؤثر بود.
• امروز: به علت مقاومت ویروسی، تقریباً بی‌اثر و غیرمجاز برای طیور است.

چرا ویروس آنفلوانزای طیور به آمانتادین مقاوم شد و چطور این اتفاق افتاد ؟

۱. مکانیزم اثر آمانتادین

آمانتادین روی یک پروتئین ویروسی به نام M2 اثر می‌گذارد. در ویروس آنفلوانزا، پروتئین M2 مثل یک کانال یونی است که بعد از ورود ویروس به سلول، باعث آزاد شدن RNA ویروس درون سلول می‌شود تا چرخه تکثیر آغاز شود.آمانتادین با بستن این کانال M2، جلوی آزاد شدن RNA را می‌گیرد، در نتیجه ویروس نمی‌تواند تکثیر شود.

۲. چطور مقاومت ایجاد شد؟

وقتی در مرغداری‌ها به‌صورت گسترده از آمانتادین استفاده کردند، ویروس‌ها تحت فشار دارویی قرار گرفتند.
در نتیجه، در ژن مربوط به پروتئین M2 جهش‌های ژنتیکی (mutations) رخ داد. این جهش‌ها باعث شدند که آمانتادین دیگر نتواند به کانال M2 متصل شود. در عرض چند سال، تقریباً تمام سویه‌های ویروس آنفلوانزای طیور در آسیا و بخش‌هایی از خاورمیانه به آمانتادین مقاوم شدند.

• دیگر آمانتادین نمی‌تواند جلوی تکثیر ویروس را بگیرد.
• مقاومت از طریق پرندگان آلوده به سرعت گسترش یافت.
• سازمان‌هایی مثل FAO و OIE استفاده از آمانتادین در طیور را غیرقانونی اعلام کردند.

به همین دلیل، این دارو در طیور هیچ کاربرد عملی ندارد و در کنترل آنفلوانزای پرندگان، روش‌های مدرن مثل واکسیناسیون، بهداشت زیستی (biosecurity) و حذف گله‌های آلوده استفاده می‌شود.

امروزه برای کنترل یا کاهش شدت آنفلوانزای طیور (Avian Influenza) چه روش‌ها و داروهایی به‌کار می‌روند؟

۱. واکسیناسیون (Vaccination)

مهم‌ترین و مؤثرترین روش در کنترل آنفلوانزای طیور است.

• واکسن‌ها معمولاً بر پایه‌ی سویه‌های غیرفعال‌شده (inactivated) ویروس ساخته می‌شوند.
• بعضی کشورها از واکسن‌های نوترکیب (recombinant) یا وکتوری (vector-based) مثل واکسن‌های مبتنی بر نیوکاستل یا فاوکسین استفاده می‌کنند.
• واکسن‌ها کمک می‌کنند شدت بیماری کاهش پیدا کند و دفع ویروس کم‌تر شود.

⚠️ نکته: واکسن باید با سویه‌ی در حال گردش در منطقه هماهنگ باشد، وگرنه اثرش ضعیف می‌شود.

۲. اقدامات بهداشتی و امنیت زیستی (Biosecurity)

این بخش از همه مهم‌تر است و در کنترل شیوع نقش حیاتی دارد:

• جلوگیری از تماس پرندگان مزرعه با پرندگان وحشی
• ضدعفونی منظم تجهیزات، وسایل نقلیه و کف مرغداری
• محدود کردن ورود افراد غیرضروری
• استفاده از لباس و کفش مخصوص در محل
• حذف سریع گله‌های آلوده (Depopulation)

۳. ضدعفونی‌کننده‌ها (Disinfectants)

ویروس آنفلوانزا نسبتاً حساس است و به راحتی با مواد زیر غیرفعال می‌شود:

• هیپوکلریت سدیم (وایتکس)
• فرمالین
• ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی
• فنول‌ها و الکل‌

💊 ۴. داروهای حمایتی (Supportive treatments)

در پرندگان آلوده درمان ضدویروسی مؤثر وجود ندارد، اما می‌توان با:

• مکمل‌های ویتامینی (مثل ویتامین C و E
• تقویت سیستم ایمنی
• کنترل عفونت‌های ثانویه با آنتی‌بیوتیک‌های مجاز (برای باکتری‌ها، نه ویروس) به کاهش تلفات کمک کرد.

جمع‌بندی:

🚫 ۵. داروهای ضدویروس انسانی مثل آمانتادین یا اوسلتامیویر (Tamiflu)

• در طیور توصیه نمی‌شوند و معمولاً بی‌اثر یا غیرمجاز هستند.
• استفاده از آنها فقط در انسان‌ها (در شرایط خاص) مجاز است.

آزمایش کوکسیدیوز

آزمایش کوکسیدیوز

آزمایش مدفوع با روش‌های میکروسکوپی یا شناورسازی floatation انجام می‌شود تا وجود اووسیت‌های کوکسیدیا در نمونه مشخص شود. در آزمایشگاه معمولاً مراحل زیر انجام می‌شود:

مخلوط کردن مدفوع با محلول شناورسازی (نمک یا شکر اشباع).

فیلتر کردن و مشاهده زیر میکروسکوپ.

در مورد کوکسیدیوز در طیور (مرغ، بوقلمون و...)، آزمایش مدفوع رایج‌ترین روش است. آزمایش مولکولی PCR در فارم‌های صنعتی یا مراکز تحقیقاتی استفاده می‌شود.

شمارش اووسیت‌ها OPG = oocyst per gramشدت آلودگی را نشان می‌دهد.

🔸 اگر OPG خیلی زیاد باشد → درمان فوری لازم است.

🔸 اگر متوسط یا کم باشد → ممکن است کنترل با ضدکوکسیدیال‌های خوراکی کافی باشد.

بعد از ۵ تا ۷ روز از شروع درمان (مثلاً با آمپرولیوم، دیکلوزوریل یا تولترازوریل) دوباره مدفوع بررسی می‌شود.

چگونه نمونه مدفوع را جمع‌آوری و برای آزمایش آماده کنند تا نتیجه دقیق‌تر شود؟

🔹 از طیور تازه بیمار یا تازه مرده نمونه بگیر، نه از پرندگان کاملاً سالم.

🔹 اگر پرنده‌ها زیادند، از ۵ تا ۱۰ نقطه مختلف سالن نمونه جمع کن (مثلاً از قسمت خشک، مرطوب و اطراف دان‌خوری).

🔹 اگر بخواهی شدت آلودگی را بررسی کنی، مدفوع تازه (حداکثر ۱ تا ۲ ساعت بعد از دفع) لازم است.

روش جمع‌آوری:

🔹 از دستکش تمیز یا قاشق پلاستیکی استفاده کن تا آلودگی خارجی وارد نمونه نشود.

🔹 حدود ۵ تا ۱۰ گرم مدفوع کافی است.

🔹 نمونه‌ها را در ظرف درب‌دار تمیز (مانند ظرف پلاستیکی کوچک یا لوله فالکون) بگذار.

نگهداری تا زمان ارسال:

🔹 اگر بلافاصله نمی‌فرستی، نمونه‌ها را در دمای ۴ تا ۸ درجه (یخچال) نگه دار.

🔹 برای فاصله بیش از ۲۴ ساعت، کمی محلول پتاسیم دی‌کرومات (K₂Cr₂O₇) 2.5% به نمونه اضافه می‌کنند تا اووسیت‌ها سالم بمانند (این کار را معمولاً آزمایشگاه انجام می‌دهد).

🔹 از یخ‌زدن یا گرم شدن بیش از حد جلوگیری کن؛ چون اووسیت‌ها از بین می‌روند.

🔹 در آزمایشگاه، تعداد اووسیت‌های کوکسیدیا Oocyst در یک گرم مدفوع را شمارش می‌کنند.

🔹 نتیجه معمولاً به شکل زیر گزارش می‌شود:

OPG = 5,000 یا 50,000 یا 200,000

هرچه عدد بزرگ‌تر باشد، شدت آلودگی و خطر بیماری بیشتر است.

تفسیر نتایج:

خیلی کم یعنی کمتر از 5,000 احتمالاً آلودگی خفیف یا واکسن مؤثر بوده نیاز به درمان دارویی ندارد، فقط کنترل بستر و تهویه کافی است.

متوسط یعنی5,000 تا 50,000 آلودگی فعال ولی بدون تلفات زیاد.استفاده از ضدکوکسیدیال در دان یا آب (مثلاً آمپرولیوم)

زیاد یعنی50,000 تا 200,000 خطر بروز اسهال خونی و افت رشد درمان فوری دارویی + ضدعفونی بستر

🔴 خیلی زیاد یعنی بالای 200,000 کوکسیدیوز شدید، احتمال تلفات بالا درمان اورژانسی با تولترازوریل یا دیکلوزوریل، ضدعفونی و تهویه قوی

✅ به‌طور معمول، وقتی تعداد اووسیت‌ها بیشتر از ۵۰٬۰۰۰ عدد در هر گرم مدفوع (OPG > 50,000) باشد، درمان لازم است.

در گله‌های واکسینه‌شده معمولاً OPG کمی بالا دیده می‌شود، اما اگر پرندگان سالم‌اند، نیازی به درمان نیست.

در بسیاری از آزمایشگاه‌های دامپزشکی و فارم‌ها، به‌جای عدد دقیق OPG، از سیستم درجه‌بندی کیفی با علامت‌های مثبت (+) بین یک تا 4 استفاده می‌شود.

این روش معمولاً وقتی به‌صورت سریع یا بدون شمارش دقیق اووسیت انجام می‌شود (مثلاً در بررسی میکروسکوپی مستقیم مدفوع) به کار می‌رود.

روش کار:

اگر در میدان دید field فقط چند اووسیت دیده شود → یک مثبت

اگر در هر میدان دید چندین اووسیت باشد → دو مثبت

اگر در هر میدان دید ده‌ها اووسیت دیده شود → سه مثبت

اگر تقریباً میدان دید پر از اووسیت باشد → چهار مثبت

این روش برای تصمیم‌گیری سریع در فارم‌ها کاربرد دارد.

تفسیر درمانی ساده بر اساس تعداد مثبت‌ها:

نتیجه آزمایش اقدام مناسب

+ فقط نظارت، اصلاح تهویه و خشک نگه داشتن بستر

++ افزودن ویتامین K و A، بررسی خوراک و رطوبت

+++ شروع درمان دارویی (مثل آمپرولیوم یا تولترازوریل)

++++ درمان فوری و گسترده + ضدعفونی محیط

💊 جدول درمان کوکسیدیوز بر اساس سطح آلودگی

خیلی خفیف + فقط نظارت و بهبود بستر و تهویه کافی

خفیف تا متوسط ++ آمپرولیوم Amprolium در آب آشامیدنی 5–7 روز دوز طبق دستور کارخانه؛ با ویتامین A و K همراه شود

شدید +++ تولترازوریل یا دیکلوزوریل در آب یا دان 2–3 روز

خیلی شدید++++ ترکیبی یا دوز بالاتر داروهای فوق در آب/دان + ضدعفونی بستر

آیا در درگیری طیور با بیماری نیوکاسل، استفاده از واکسن نیوکاسل می تواند کمکی بکند؟

آیا در درگیری طیور با بیماری نیوکاسل، استفاده از واکسن نیوکاسل می تواند کمکی بکند؟

اگر گله در حال حاضر درگیر بیماری فعال نیوکاسل باشد:

• استفاده از واکسن در این زمان معمولاً کمکی نمی‌کند و حتی ممکن است وضعیت را بدتر کند.
• دلیلش این است که واکسن (به‌ویژه واکسن‌های زنده) خودش نوعی ویروس ضعیف‌شده است؛ در بدن پرنده‌ای که سیستم ایمنیش درگیر است، می‌تواند استرس و تشدید علائم بیماری را ایجاد کند.

در این مرحله، درمان حمایتی (مثل ویتامین‌ها، الکترولیت‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها، کنترل دما و تهویه مناسب) بهترین اقدام است تا تلفات کاهش یابد.

آیا تیتر مادری جوجه گوشتی با واکسن نیوکاسل و آنفلوانزا تداخل دارد ؟

آیا تیتر مادری جوجه گوشتی با واکسن نیوکاسل و آنفلوانزا تداخل دارد ؟

به‌طور کلی تیتر مادریMDA در جوجه‌های گوشتی می‌تواند با واکسن‌های زنده نیوکاسل یا آنفلوانزا تداخل ایجاد کند، ولی با واکسن‌های کشته معمولاً تداخلی ندارد.

🔹 توضیح علمی کوتاه:

• واکسن‌های کشته inactivated مثل نیوکاسل کشته و آنفلوانزای کشته، چون در بدن تکثیر نمی‌شوند و فقط باعث تحریک سیستم ایمنی از طریق تزریق می‌گردند، تحت‌تأثیر سطح تیتر مادری قرار نمی‌گیرند یا بسیار کم قرار می گیرند.

• در مقابل، واکسن‌های زنده liveمثل نیوکاسل LaSota یا B1 اگر در حضور تیتر مادری بالا مصرف شوند، ممکن است ویروس واکسن خنثی شود و پاسخ ایمنی مطلوب ایجاد نشود.

در استفاده از واکسن زنده نیوکاسل هر چه تیتر مادری بالاتر باشد( در HI بالای 6 و در الیزا بالای 5000) ویروس واکسینال بیشتر خنثی می شود و ایمنی ایچاد نمی شود. اگر تیتر مادری بین 3 و 6 و در الیزا حدود 2000باشد بخشی از واکسن خنثی می شود و ایمنی ناقص می شود ولی اگر تیتر مادری زیر 3 و در الیزا زیر 2000 باشد تداخل ناچیز است و ایمنی ایجاد می شود.

استفاده از واکسن کشته نیوکاسل و آنفلوانزا تداخلی با تیتر مادری ندارد، چون ویروس واکسینال تکثیرپذیر نیست. در مورد آنفلوانزا- به عکس نیوکاسل- مهم نیست تیتر HI یا الیزای مادری کم یا زیاد باشد.

واکسن زنده برای آنفلوانزا در طیور استفاده نمی‌شود چون مخاطره بازگشت به ویرولانس و خطر برای بهداشت انسانی دارد.

آیا بعد 25 روزگی نیاز به مصرف واکسن برنشیت هست؟

آیا بعد 25 روزگی نیاز به مصرف واکسن برنشیت هست؟

بیشتر برنامه‌ها شامل دوزهای اولیه در روزهای ۱ و ۱۴ و گاهی ۲۱ است.

بعد از ۲۵ روزگی معمولاً نیازی به مصرف دوز جدید نیست مگر اینکه برنامه خاص پرورش یا شرایط منطقه‌ای ایجاب کند یا نوع واکسن مصرف شده کوتاه اثر باشد. در شرایط معمول، بعد از ۲۵ روزگی نیاز به مصرف واکسن برونشیت نیست.

آزمایش کوکسیدیوز

آزمایش کوکسیدیوز

آزمایش مدفوع با روش‌های میکروسکوپی یا شناورسازی floatation انجام می‌شود تا وجود اووسیت‌های کوکسیدیا در نمونه مشخص شود. در آزمایشگاه معمولاً مراحل زیر انجام می‌شود:

مخلوط کردن مدفوع با محلول شناورسازی (نمک یا شکر اشباع).

فیلتر کردن و مشاهده زیر میکروسکوپ.

در مورد کوکسیدیوز در طیور (مرغ، بوقلمون و...)، آزمایش مدفوع رایج‌ترین روش است. آزمایش مولکولی PCR در فارم‌های صنعتی یا مراکز تحقیقاتی استفاده می‌شود.

شمارش اووسیت‌ها OPG = oocyst per gramشدت آلودگی را نشان می‌دهد.

🔸 اگر OPG خیلی زیاد باشد → درمان فوری لازم است.

🔸 اگر متوسط یا کم باشد → ممکن است کنترل با ضدکوکسیدیال‌های خوراکی کافی باشد.

بعد از ۵ تا ۷ روز از شروع درمان (مثلاً با آمپرولیوم، دیکلوزوریل یا تولترازوریل) دوباره مدفوع بررسی می‌شود.

چگونه نمونه مدفوع را جمع‌آوری و برای آزمایش آماده کنند تا نتیجه دقیق‌تر شود؟

🔹 از طیور تازه بیمار یا تازه مرده نمونه بگیر، نه از پرندگان کاملاً سالم.

🔹 اگر پرنده‌ها زیادند، از ۵ تا ۱۰ نقطه مختلف سالن نمونه جمع کن (مثلاً از قسمت خشک، مرطوب و اطراف دان‌خوری).

🔹 اگر بخواهی شدت آلودگی را بررسی کنی، مدفوع تازه (حداکثر ۱ تا ۲ ساعت بعد از دفع) لازم است.

روش جمع‌آوری:

🔹 از دستکش تمیز یا قاشق پلاستیکی استفاده کن تا آلودگی خارجی وارد نمونه نشود.

🔹 حدود ۵ تا ۱۰ گرم مدفوع کافی است.

🔹 نمونه‌ها را در ظرف درب‌دار تمیز (مانند ظرف پلاستیکی کوچک یا لوله فالکون) بگذار.

نگهداری تا زمان ارسال:

🔹 اگر بلافاصله نمی‌فرستی، نمونه‌ها را در دمای ۴ تا ۸ درجه (یخچال) نگه دار.

🔹 برای فاصله بیش از ۲۴ ساعت، کمی محلول پتاسیم دی‌کرومات (K₂Cr₂O₇) 2.5% به نمونه اضافه می‌کنند تا اووسیت‌ها سالم بمانند (این کار را معمولاً آزمایشگاه انجام می‌دهد).

🔹 از یخ‌زدن یا گرم شدن بیش از حد جلوگیری کن؛ چون اووسیت‌ها از بین می‌روند.

🔹 در آزمایشگاه، تعداد اووسیت‌های کوکسیدیا Oocyst در یک گرم مدفوع را شمارش می‌کنند.

🔹 نتیجه معمولاً به شکل زیر گزارش می‌شود:

OPG = 5,000 یا 50,000 یا 200,000

هرچه عدد بزرگ‌تر باشد، شدت آلودگی و خطر بیماری بیشتر است.

تفسیر نتایج:

خیلی کم یعنی کمتر از 5,000 احتمالاً آلودگی خفیف یا واکسن مؤثر بوده نیاز به درمان دارویی ندارد، فقط کنترل بستر و تهویه کافی است.

متوسط یعنی5,000 تا 50,000 آلودگی فعال ولی بدون تلفات زیاد.استفاده از ضدکوکسیدیال در دان یا آب (مثلاً آمپرولیوم)

زیاد یعنی50,000 تا 200,000 خطر بروز اسهال خونی و افت رشد درمان فوری دارویی + ضدعفونی بستر

🔴 خیلی زیاد یعنی بالای 200,000 کوکسیدیوز شدید، احتمال تلفات بالا درمان اورژانسی با تولترازوریل یا دیکلوزوریل، ضدعفونی و تهویه قوی

✅ به‌طور معمول، وقتی تعداد اووسیت‌ها بیشتر از ۵۰٬۰۰۰ عدد در هر گرم مدفوع (OPG > 50,000) باشد، درمان لازم است.

در گله‌های واکسینه‌شده معمولاً OPG کمی بالا دیده می‌شود، اما اگر پرندگان سالم‌اند، نیازی به درمان نیست.

در بسیاری از آزمایشگاه‌های دامپزشکی و فارم‌ها، به‌جای عدد دقیق OPG، از سیستم درجه‌بندی کیفی با علامت‌های مثبت (+) بین یک تا 4 استفاده می‌شود.

این روش معمولاً وقتی به‌صورت سریع یا بدون شمارش دقیق اووسیت انجام می‌شود (مثلاً در بررسی میکروسکوپی مستقیم مدفوع) به کار می‌رود.

روش کار:

اگر در میدان دید field فقط چند اووسیت دیده شود → یک مثبت

اگر در هر میدان دید چندین اووسیت باشد → دو مثبت

اگر در هر میدان دید ده‌ها اووسیت دیده شود → سه مثبت

اگر تقریباً میدان دید پر از اووسیت باشد → چهار مثبت

این روش برای تصمیم‌گیری سریع در فارم‌ها کاربرد دارد.

تفسیر درمانی ساده بر اساس تعداد مثبت‌ها:

نتیجه آزمایش اقدام مناسب

+ فقط نظارت، اصلاح تهویه و خشک نگه داشتن بستر

++ افزودن ویتامین K و A، بررسی خوراک و رطوبت

+++ شروع درمان دارویی (مثل آمپرولیوم یا تولترازوریل)

++++ درمان فوری و گسترده + ضدعفونی محیط

💊 جدول درمان کوکسیدیوز بر اساس سطح آلودگی

خیلی خفیف + فقط نظارت و بهبود بستر و تهویه کافی

خفیف تا متوسط ++ آمپرولیوم Amprolium در آب آشامیدنی 5–7 روز دوز طبق دستور کارخانه؛ با ویتامین A و K همراه شود

شدید +++ تولترازوریل یا دیکلوزوریل در آب یا دان 2–3 روز

خیلی شدید++++ ترکیبی یا دوز بالاتر داروهای فوقدر آب/دان + ضدعفونی بستر

مصرف برونکودیلاتورها

مصرف برونکودیلاتورها:

برونکو دیلاتورها (یا به تعبیر مرغداران داروهای تنفسی)، غالباً داروهای گیاهی با پایه ی اکالیپتوس، نعنا فلفلی و سرخار گل هستند که برای کاهش و رقیق کردن و دفع ترشحات نای استفاده می شوند. این داروها غالبا در درگیری های تنفسی ویروسی مصرف می شوند.

در ابتدای درگیری و به طور کلی در درگیری های ملایم، مصرف این داروها موثرتر است، اما در بیماری های حاد معمولا تاثیر اندکی دارند، در عین حال ناموجه هم نیست و از حداقل کارهایی است که می توان انجام داد.

مصرف آمانتادین

مصرف آمانتادین:

آمانتادین برای درمان بیماری پارکینسون و آنفولانزای نوع A با حداکثر دوز روزانه ۴۰۰ میلی‌گرم تجویز می‌شود.

آمانتادین قبلا برای پیشگیری و درمان آنفولانزا در طیور هم استفاده می‌شد و تولید دامپزشکی هم داشت. اما گزارش‌ها نشان داد که مصرف آمانتادین در مرغ‌ها ممکن است با افزایش میزان مرگ و میر توام شود. همچنین آمانتادین ممکن است با واکسن های آنفولانزا تداخل داشته باشد و اثربخشی آنها را کاهش دهد. به همین دلیل استفاده از آمانتادین برای درمان آنفولانزای طیور در حال حاضر از دامپزشکی ممنوع شده است.

در سال 1377 یک اپیدمی از آنفلوانزای پرندگان در ایران شیوع پیدا نمود که عامل بسیاری از تلفات در مرغداری های ایران گشت. به جهت درمان و پیشگیری عفونت های ناشی از ویروس های آنفلوانزای A در جهان، داروهای ضد آنفلوانزای آمانتادین و ریمانتادین (آدامانتان ها) مورد استفاده قرار می گرفتند که با افزایش مقاومت ویروس آنفلوانزا در برابر این داروها در سال های اخیر استفاده از آنها محدود گردیده است.

آمانتادین در کاهش تلفات موثر است اما مصرف آن در حیواناتی که به منظور تامین خوراک انسان پرورش داده می شوند از جمله طیور صنعتی ممنوع است و مصرف آن منجر به پیدایش سریع ویروس های مقاوم به آمانتادین می شود که برای سلامت عمومی یک تهدید است.

فراورده های تهیه شده از گیاه سرخارگل و میوه آقطی سیاه سبب کاهش دفع ویروس از پرندگان چالش شده با ویروس به ویژه در حالت پروفیلاکسی می گردد.

بیماری های مهم طیور

بیماری های مهم طیور

بيماري	علائم اصلي بيماري	دوره كمون	طول دوره	راههای انتقال	میزان واگيري	تلفات	سن درگیری	آزمايشات
عفونت بند ناف	تجمع و پژمردگي- پريكارديت و پري هپاتيت و پريتونيت- بزرگي شكم و مشكل در راه رفتن	3 روز	3 روز	تخم مرغ آلوده، آب و دان و وسايل آلوده	10- 5 و گاه تا 50%	10- 5 و گاه تا 50%	10- 3 روز	كشت ميكروبي
كلي باسيلوز	پريتونيت و پري هپاتيت و پريكارديت- اسهال سفيد كشدار	3-5 روز	______	مواد غذايي و آب و وسايل آلوده	10- 7در صد و گاه تا 30%	10- 7در صد و گاه تا 30%	بيشتر 6- 5 هفته و گاه 10- 3 هفته	كشت ميكروبي
آنتريت نكروتيك	پژمردگی، مخملي و حوله‌اي شدن روده	_______	يك هفته	متعاقب کوکسیدیوز و استرس تغيير جيره	_____	50-2 %	8- 2 هفته	گسترش از خون يا كبد
كوكسيديوز	پژمردگي و اسهال خوني، در موارد حاد خونريزي نوك سنجاقي و در موارد تحت حاد ضايعات نكروتيك در سكوم و روده باريك- تنلا فقط در سكوم	5-7 روز	7 روز	گوارشي (آب و غذاي آلوده به مدفوع)	_____	تنلا تا 90% نكاتريس	3-5 هفته	گسترش مدفوع و ديدن ائوسيت
نیوکاسل	خونريزي پيش معده- اسهال سبز- كاهش اشتها- پيچش گردن- حركت كلنگي سر و دم- عقب عقب رفتن- فلج پا و بال	15- 2روز	14- 10روز	تنفسي، حمل و نقل کود و گله‌هاي آلوده، جريان باد، راه هاي گوارشي و مكانيكي	_____	جوجه تا 90% مرغ 50- 10%	همه سنین	H I (حداقل 14 روز پس از آلودگي)
گامبورو	تورم و خونريزي بورس- پژمردگي- اسهال سفيد- خونريزي عضلاني	3- 1 هفته	7- 4 روز میانگین 5 روز	گوارشي و از طريق مصرف آب و دان آلوده	20-10% گاه تا 70%	20- 5% گاه بيشتر	6- 2 هفتگی	-------------
آنفلوانزا	تيرگي و تاول و خونريزي در تاج و ريش- خونريزي گوارشي، تنفسي، عضلاني،ساق پا و چربي‌هاي قلب- ترشحات خون‌آلود دهان و بيني- كونژكيتويت	از چند ساعت تا 2و 3 روز و گاه 14 روز	در مرغ تخمگذار و مادر یک و در گوشتی تا دو هفته	عمدتا مكانيكي گوارشي (آلودگي آب و دان وكود مرغی) تماس مستقيم با مخازن و ناقلين، انتقال تنفسی ندارد	تا 100%	تا 100%	همه سنین	H I (حداقل 14 روز پس از آلودگي)
برنشیت	شكل تنفسي (بلوكه شدن چرك در سيرنكس) كليوي (نفروز- اسهال گچي واوراتي)	36 تا 96 ساعت	فرم تنفسي 2 هفته فرم كليوي 26 – 6 روز	تنفسي	تا 100%	فرم تنفسي 40-30% فرم كليوي 50 -10%	زیر 6 هفته	PCR
آرتريت ويروسي (رئوویروس)	لنگش- تورم و پارگي اوتار (وترآشيل و...) ژولیدگی پرها، رشدناچیز التهاب پیش معده	7-10 روز	______	از طریق مدفوع، تنفسی و به ندرت تخم مرغ	تا 50%	كمتر از 1%	16- 4 بخصوص 5 هفتگی	PCR
هپاتيت آدنوویروسی همراه گنجیدگی IBH	بورس چروكيده- ظاهر گله سالم- خونريزي عضلاني- كبد پریده رنگ- كم‌خوني در كليه و كبد و عضلات و گاهی هیدروپریکارد	24-48 ساعت	10- 7 روز	انتشار از طريق تخم مرغ(عمودی) و مدفوع از طریق اشخاص و وسایل آلوده به ویروس	_____	2 تا 10 درصد	معمولا 4-8 هفتگی	PCR
آنگارا (HHS)	هیدروپریکاردیوم	------------	9-14 روز	عمودی و افقی (واکسیناتور) مدفوع و وسائل	10-30 درصد	30- 70 درصد	گوشتی: 8-9 روزگی ولی بیشتر۳ تا ۵ هفتگی مادر: 24-28 هفته	PCR
سالمونلا	اسهال سفيد- ندول و آبسه در عضله قلب يك هفته پس از آلودگي- در آلودگي عمودي دهان زدن كبدي شدن ريه	7- 5 روز	______	تخم مرغ آلوده و تماس با آلودگي انتقال افقی مهمتر از عمودی	_____	صفر تا 100 درصد	10- 6 روز	R .T کشت میکربی
MG	علائم تنفسي- كدورت كيسه‌هاي هوايي	6-21 روز	______		تا 100%	کم	8- 3 هفتگی	R.T روي لام (سرولوژي)
MS	لنگش به دليل درگيري مفصلي خرگوشي HOCK و كف پايي	انتقال افقی 2-3 هفته انتقال عمودی حدود یک هفته	_______	عمودی (تخم مرغ) و افقی (تنفسی)	10% گاه تا 70%	1 تا 10 درصد	14- 4 هفتگی	R.T روي لام (سرولوژي)
آسپرژيلوس	تنفس دهاني- ندول‌هاي كازئوز در ريه، كيسه هوايي، ناي و مغز و چشم	عمودي صفر روز افقي 5 روز	طولانی	افقی(بستر و جیره آلوده) و عمودی (تخم مرغ)	_____	50- 10 درصد	تلفات عمودي از روز اول افقي از هفته سوم	كشت قارچی

پروتکل مواجهه با بیماری های ویروسی حاد

پروتکل مواجهه با بیماری های ویروسی حاد:

1. اگر جوجه به سن فروش نزدیک شده باشد و تلفات فراوان و افت روزانه وزن داشته باشیم، فروش باید در اولویت قرار گیرد.
2. اگر چنین نباشد کاستن و آردی کردن دان مصرفی ممکن است از تلفات بکاهد و مجال بیشتری برای به تاخیر انداختن فروش ایجاد کند.
3. به عنوان آخرین حربه مصرف یک دز واکسن ضعیف نیوکاسل مثل ب1 ممکن است تاثیری در تخفیف وضعیت داشته باشد اما این تاثیر قطعی نیست و حتی ممکن است وضعیت را بدتر کند.
4. در شیوع چنین بیماری هایی مدیریت مهمتر از دادن داروهای مختلف است. دادن داروهای مختلف از سر استیصال و لاعلاجی وضعیت را بغرنج تر می کند و فشار بیشتری به کلیه و کبد پرنده وارد می کند. به خصوص مصرف بی دلیل آنتی بیوتیک و اسید امینه توجیهی ندارد. در صورت وجود درگیری میکربی، مصرف آنتی بیوتیک بلااشکال است ولی در اوج بیماری ویروسی کمک چندانی نمی کند.
5. رساندن هوادهی به حداکثر و تنظیم دما یک اقدام ضروری است.

23 اردیبهشت 1404