نقد یک باور نادرست: تکرار واکسن نیوکاسل

دکتر محمدامین مروتی

یک باور در میان عده ای از مرغداران رایج است که بر اساس آن باید هفته ای یک بار به جوجه ها واکسن نیوکاسل زد تا از این بیماری در امان بمانند.

اولاً باید در پاسخ گفت هیچ کتاب و تکست علمی دامپزشکی وجود ندارد که این مطلب را تایید کرده باشد. ارائه منبع و مأخذی در تایید این رویه بر عهده تبلیغ کنندگان آن است.

برعکس برنامه واکسیناسیون بر اساس تیتراسیون و وضعیت اپیدمیولوژیک هر محلی توسط دامپزشکان تهیه و توصیه می شود. از این رو برنامه های واکسیناسیون های مناطق مختلف، متفاوت است. خود سازمان دامپزشکی هم چنین توصیه ها و برنامه هایی دارد ولی ابداً صحبتی از واکسن زدن هفتگی بدون تیتراسیون نزده است.

ثانیاً اگر این تئوری درست است، چرا در مورد سایر بیماری ها به کار گرفته نمی شود و تنها به نیوکاسل اختصاص دارد؟ یعنی چرا برای سایر بیماری ها هم توصیه نمی شود به کرات مصرف شوند؟

ثالثاً هر واکسنی بر اساس دوره کمون و طول مدت و زمان درگیری، زمان معینی برای مصرف دارد. برنامه هفتگی همه این فاکتورها را نادیده می گیرد.

ممکن است کسی بگوید اصلا زدن واکسن اضافی اگر نفعی نداشته باشد، ضرری هم ندارد. نهایتا تیتر و ایمنی جوجه بالا می رود.

در پاسخ باید گفت ضرر اول این است که هر واکسن زنده ای، تا حدی جوجه را تضعیف می کند و چه بسا این تضعیف باعث تسهیل درگیری با انواع بیماری شود. وقتی ما با یک آزمایش تیتراسیون و حداقل هزینه می توانیم متوجه شویم جوجه نیاز به واکسن دارد یانه، چرا ریسک کنیم؟ عقل هم حکم می کند وقتی راه حل علمی برای ارزیابی نیاز جوجه به واکسن در دسترس است، نباید چشم بسته ریسک کرد.

این موضوع به خصوص در مورد جوجه مریض و ضعیف به مراتب مهمتر است. به همین دلیل می گویند در گله ای که تلفات زیاد دارد، زدن واکسن به خصوص گامبورو (که سیستم ایمنی ا تضعیف می کند) باید به تاخیر بیفتد. در طب انسانی هم زدن واکسن به انسان تبدار ممنوع است. این موضوع را همگان در زمان واگیری کوید 19 تجربه کرده اند.

تنها نکته ای که در بعضی منابع وجود دار این است که استفاده از واکسن در ابتدای بیمار نیوکاسل، به علت مکانیسم انترفرون و اشغال سایت های سلولی توسط ویروس ضعیف ممکن است مفید باشد. اما این موضوع هم مورد اتفاق همه اهل نظر نیست و قطعی نشده و در عین حال در معرض انتقاد فوق قرار دارد که موجود مریض نباید واکسینه شود.

17 اردیبهشت 1404